Een vermoeden… en dan?

Vanmiddag organiseerde ik namens het Steunpunt Huiselijk Geweld en het Advies en Meldpunt Kindermishandeling het congres ‘Een vermoeden… en dan?’ vanwege de Wet Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling, die vandaag – na jaren van debat en heel veel wachten – eindelijk van kracht is geworden. De middag begon met het ontroerende Sinna Mann, en ik sprak daarna de volgende woorden.

Sinna Mann, ofwel Angry Man, vertelt het verhaal van Boj die bij zijn ouders woont. Soms transformeert zijn vader in een groot, eng monster die zichzelf niet langer kan beheersen, kwaad wordt en zijn moeder slaat. Eenmaal weer ‘normaal’ of rustig, heeft zijn vader spijt van zijn gedrag. En zijn daar de excuses en de kadootjes. Kenners onder u noemen dat de geweldspiraal. Boj zelf noemt het: bang zijn en pijn voelen. Hij kan niets meer van de buitenkant zien. Hij vraagt zich af of het zijn fout is, herkenbaar in de praktijk van de kindhulpverlening: de zware last van de schuld die kinderen ervaren. Die vraag schrijft hij op in een brief aan de Koning, aan wie hij zijn geheim uiteindelijk verklapt.

De animatiefilm is gemaakt op basis van de verhalen van kinderen die opgroeiden in gezinnen waar geweld speelde. Sommigen van hen woonden in Noorse Blijf-van-mijn-Lijf-huizen. De vogels die u in de boom zag zitten, zijn tekeningen die zij zelf hebben gemaakt. Voor kinderen en tja, ik denk iedereen die de film ziet, schuilt in de film een duidelijke boodschap: je bent niet alleen. Het is niet jouw fout. En: vertel het aan iemand die je vertrouwd – pass it on! -, want hoe de situatie nu is… zo hoeft het niet te blijven: het kán anders. En dat is een mooie boodschap voor vandaag: dat het anders kan.

In de Volkskrant van afgelopen weekend las ik de kop: ‘Zo veel signalen en niets gezien’. Het ging dit keer niet over bijvoorbeeld de pleeg- of jeugdzorg – of elke andere willekeurige instantie; maar over aandeelhouders van Imtech. Imtech is een vergaarbak van bedrijven die door heel Europa actief zijn in de werktuigbouwkunde, elektriciteit en ict. De fraude waar managers ongehinderd en zich op grote schaal schuldig aan maakten, heeft afgelopen vrijdag uiteindelijk geleid tot een claim-emissie van 500 miljoen Euro. En het hele managementteam moet er op een cursus natuurlijk: ‘ethisch management’. Om het te voorkomen. Want ja, zoveel signalen en er niets mee doen. Dat kan niet. Het moet anders.

Het bericht deed me denken aan wat Andries van Dantzig zei als voorzitter van de Reflectie- en Actiegroep Aanpak Kindermishandeling – ook wel RAAK genoemd; een beetje de voorloper van de Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. Van Dantzig, zelf psychiater, vergeleek ooit een mogelijke uitbraak van tuberculose in Nederland met het aantal kinderen dat jaarlijks overlijd aan de gevolgen van geweld, schattingen zeggen dat het dan gaat over 50 tot 80 kinderen. Bij tbc is het land in rep en roer en wordt alles gedaan het uit te bannen: geld, mankracht: het kan niet op. Maar, vond hij, kindermishandeling en huiselijk geweld zijn geen onderwerpen waar je in Den Haag mee kunt scoren. Dat de Wet Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling zo lang op zich heeft laten wachten, is daar misschien wel een voorbeeld van – zou je kunnen zeggen. Dat kan anders… en moet anders.

En u bent daar een allemaal essentiële schakel in: om het anders te krijgen. Om het te veranderen. U kent vast allemaal wel een kind, een ouder, een alleenstaande… iemand om u heen. Iemand die thuis wordt verwaarloosd of mishandeld. Of daar zelf de agressor of pleger van is. Vanaf vandaag mogen we niet langer wegkijken. We moeten in actie komen. We moeten het gesprek aangaan. Noem het een claim-emissie, maar we kunnen, om met de woorden van Van Dantzig te spreken, allemaal binnen onze instellingen klokkenluider zijn. Zo kunnen we, zei Van Dantzig, de gemeenschap en de samenleving activeren. Ik hoop dat u vandaag zich gesteund voelt het gesprek over vermoedens en onderbuikgevoelens van geweld aan te gaan met zij die er mee te maken hebben. En als u er niet uitkomt, dat u dan weet dat u ons dan altijd kunt bellen.

(..)

Tot slot. Bij het versturen van de talloze uitnodigingen voor dit congres ontving ik één reactie die ik u niet wil onthouden. Sterker nog, ik denk dat we uit de boodschap van de schrijver, ik noem hem John, een les kunnen trekken.

John schreef me dat hij vandaag niet aanwezig kon zijn. Niet dat het onderwerp niet belangrijk genoeg zou zijn; integendeel, schreef hij: het ligt mij wel degelijk na aan het hart. Hij is hier vandaag niet omdat hij geen vertrouwen heeft in de organisaties; in de breedste zin van het woord; die met deze problematiek aan de slag moeten gaan. Hij schreef me dat de mensen zelf ongetwijfeld goede bedoelingen hebben, maar dat er geen opschudding veroorzaakt wordt. En dat terwijl er juist WEL opschudding veroorzaakt moet worden! JUIST in beláng van het kind!!! Schrijft John met heel veel uitroeptekens.

Hij schrijft over mismanagement en een grote papier-winkel, waar niemand beslissingen durft of kan nemen. Vergaderen en bureaucratie: verder gebeurt er gewoon geen helemaal niets. Daar verschil ik met hem van mening; ik zie dat er in de dagelijkse praktijk veel ook wél gebeurt. En dat zijn vaak verhalen waar de krant niets mee te maken heeft. Al herken ik wel de bureaucratie waar John het over heeft. De decentralisaties die eraan komen brengen bezuinigingen met zich mee, maar, moeten dat gaan verhelpen. Moeten dat papier doen slinken, de bureaucratie verminderen en ervoor zorgen dat beroepskrachten aan de voorkant meer mandaat krijgen. Gesteund door leidinggevenden om beslissingen te nemen.

John schrijft me dan dat hij het mooi zou vinden wanneer ook dit congres daar verandering kan brengen. Maar waarschijnlijk, zegt hij, is dit het zoveelste initiatief, waar alleen gepraat wordt, met aan het einde van de dag uiteraard bemoedigende woorden voor de toekomst en mooie conclusies. Tim zegt dat hij zich zorgen maakt over het mishandelde, het misbruikte, het getraumatiseerde, het geïsoleerde kind dat waarschijnlijk niets heeft aan dit congres. Want, zo schrijft hij: morgen is er gewoon weer een nieuwe dag, met business as usual.

U kunt wel raden wat een van mijn opdrachten vandaag is: John, waar dat kan, ongelijk geven. U krijgt van mij een envelop mee naar huis met daarin een oproep: de vraag ons te laten weten wat u anders gaat doen. Laat ons vooral weten wat u ervaart, wat u meemaakt en wat u vindt. Met uw reacties en verhalen willen wij een volgende stap zetten: een congres, een dag met workshops – wie weet wat het wordt. Als het maar die volgende stap is. En dat kan eigenlijk niet zonder wat u vindt en meemaakt. Mail mij vooral, ook na het lezen van dit blog. Want zo kunnen we – met idealisme – samen de wereld veranderen! En zorgen voor al die opschudding, hoe klein en intrinsiek ook.

Mail me op k.vanderveen@toevluchtsoord.nl


Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s